|
Su 23 de santugaine 2007 b’est istadu in Catalogna, in su World Trade Center de Bartzellona, s’adòbiu
Llengua i societat als territoris de parla catalana a l’inici del segle XXI in ue s’est faeddadu de sas inchestas sotziolinguìsticas fatas in sos
territòrios de
L’Alguer, Andorra, Catalunya, Catalunya Nord, Comunitat Valenciana, la Franja i les Illes Balears in sos annos 2003/04 cun unu cuestionàriu e una metodologia assimigiantes s’una a pare a incuru de Ernest Querol, Enrico Chessa, Natxo Sorolla, Joaquim Torres, Joan-Albert Villaverde.
Una inchesta chi a parre de su visupresidente de su Guvernu catalanu Josep-Lluis Carod-Rovira est sa mapa prus cumpleta e ampra chi podet èssere impreada pro fàghere polìticas cuncretas in s’amparu de sa limba, e chi est sa prima bia chi si podet despònnere de datos a pitzu de sa situatzione de sa limba catalana siat pro su chi pertennet sa connoschèntzia sua chi pro s’impreu in totu sos territòrios in ue est limba traditzionale.
Dae sas paritzas cumproas fatas est essidu a campu chi su 43,3% de sa populatzione catalana tenet su catalanu comente limba mama, ma, e custu est su resultadu prus ispantosu, est su 54% chi la reconnoschet comente limba de s’identidade sua etotu. Chistionende posca in nùmeros 9 milliones de abitantes de sos Paisos Catalanos connoschent su catalanu e prus de 11 milliones lu cumprendent in totus sas zonas de s’inchesta.
Datos e nùmeros mannos chi però non nche sighint cussos essidos in Sardigna in ue dae sa chirca fata dae sa Regione e s’Universidade de Casteddu est essidu a pìgiu chi su 68,4 pro chentu de sos sardos decrarat de connòschere e faeddare sa limba sarda. In sas comunas suta sos 4000 abitantes sa pertzentuale artziat a s'85,5 pro chentu. In sas comunas subra de sos 100 mìgia abitantes sa pertzentuale calat a 57,9.
Su visupresidente de su Guvernu catalanu at serradu sos traballos ammentende a sa gente chi nointames bi siant sas partziduras de sos territòrios catalanos a livellu polìticu o amministrativu o giurìdicu, sas diferèntzias de cada unu non depent èssere unu istrobbu pro sa coesione de sa comunidade linguìstica chi abarrat semper ùnica.
Pro su chi pertocat s’unidade de sa limba sas pertzentuales a favore sunt artas meda: s’85% in Andorra e Catalunya e su 70% in su restu de sos territòrios. E prus de su 50% de sa gente est afideada e cumbinta chi su catalanu s’at a impreare de prus in tempos benidores chi non como, difatis su càmbiu intergeneratzionale marcat sinnu positivu in belle totus sos territòrios francu chi in S’Alighera e sa Catalunya de su Nord.
Sos fatores chi favoressent su càmbiu intergeneratzionale sunt paritzos: su gradu de autoguvernu, su pinnicu sotziale pro sa limba, sa voluntade istitutzionale e s’ufitzialidade.
Pro fàghere unu esempru: in s’Aragona in ue non b’at s’ufitzialidade de sa limba catalana s’agatant pertzentuales de sa capatzidade siat in sa letura chi in s’iscritura de 72,9% pro sa prima e 30,3% pro sa segunda contras su 90,5% e 62,3% de sa Catalunya.
Sa situatzione de como e cussa de su benidore ant a èssere acraradas dae custu mèrcuris fintzas dae s’Istitut d’Estudis Catalans chi festat sos chentu annos suos. Un’adòbiu de tres dies in ue 120 espertos de totu su mundu ant a chistionare de sa sorte de sa limba catalana in su
Simposi Internacional sobre el català al segle XX: Balanç de la Situació i Perspectives.
|