| SU GIASSU |
|
Diretore: Micheli Ladu - Editore: Sòtziu
Limba Sarda
|
|
CHISTIONES
|
01/12/2008 In Macumere sa limba andat a dae in antis |
|
De a beru una grandu cunferèntzia pro sa limba sarda est istada
cussa fata in Macumere, sighida cun aficu dae unu pùblicu numerosu
chi at prenadu sa sala de su “Padiglione Castagna” pro tres dies in
fatu a pare su 28, 29 e 30 de santandria. Tres dies de dibata
iscientìfica de livellu artu gasi comente ant ammentadu finas sos
reladores de fama internatzionale. Una cunferèntzia chi donat
isperas bonas e chi paret apat semenadu unu ispìritu nou in sa gente
sarda. Sa presèntzia de istudiosos de livellu internatzionale at asseguradu a sa gente chi est bènnida a los ascurtare inditos e connoschèntzias de primore sighende de a beru su tìtulu de sa cunferèntzia etotu “Sa diversidades de sa limba in Europa, Itàlia e Sardigna”. Una richesa de informatziones chi non podent mancare in sa mente de cussos chi istimant sa limba e chi at agiudadu a formare una cussèntzia linguìstica prus ampra e adata a sos tempos de oe in die. Bonu su cunsideru chi at tentu sa Limba Sarda Comuna, sas normas de referèntzia chi impreat sa Regione pros sos atos suos in essida, una limba iscrita apretziada fintzas dae sos reladores istràngios chi la bident comente unu traste atzivu pro sa pianificatzione linguìstica e chi medas de su pùblicu cherent impreare finas in traballos privados. Nointames custos sinnales bonos b’at finas de fàghere calicuna chèscia. Sa prima est cun s’imprenta isulana: cunvègnos subra s’antunna e su cardullinu de petza o a pitzu de sos pidugros de sas puddas tenent prus tretu in sas pàginas issoro. Una cunferèntzia regionale de livellu internatzionale de tres dies cun sa sala prena onni borta ite cherides chi siat! Lè unu trafileddu e fatu su dovereddu; faeddo in prus de Masala e de “is mutetus” de Atzeni e no essedas a nàrrere chi sos gionales no allegant de limba. Àtera farta de ammentare est sa presèntzia/ausèntzia de sos polìticos isulanos, unu sinnale chi no andat a seguru a favore issoro ca a s’iscarèssere de sa chistione linguìstica est a s’iscarèssere de sa gente etotu chi est cussa chi posca andat a votare. Est dolu de coro pèro prus de totu sa presèntzia iscarsa de isportellistas in sa cunferèntzia. Su polìticu istransit sa chistione linguìstica puru ca non s’intendet sa presèntzia forte de cussa gente chi est sa parte ativa in custu movimentu. Si dae unu ghetu faghet praghere chi caras e pessones connotas sunt istadas presentes, dae s’àteru naschet sa duda chi de totu sos isportellistas postos in contu petzi pagos sigant s’impinnu linguìsticu. Est a nàrrere chi paret bi siant medas isportellos abertos e intames pagos isportellistas candidados a èssere tales. In custu cuntestu, sas allegas iscorosas de sa rapresentante de su dipartimentu de sos Afàrios Regionales, chi at naradu chi su dinari de sa 482 at a èssere semper prus pagu podet èssere finas unu sinnale bonu, ca ant a abarrare petzi sos isportellistas chi de a beru bi creent in sa formatzione de una professionalidade. L’at ammentadu sa responàbile matessi de su ministeru chi bi cherent pessones de professionalidade arta e iscumproada e tando nos dimandamus: ma si unu operadore de isportellu non benit a cunferèntzias de balia internatzionale che a cussa de Macumere, in ue podet gosare de formatzione arta (e a indonu), a ue depet andare, fortzis a Cortes Apertas? Torrende a sa cunferèntzia, a pustis de sos saludos de su sìndigu de Macumere Riccardo Uda e de s’Assessora a sa Cultura Mariantonietta Mongiu chi at ammentadu su valore de sa limba contra a sa “pèrdida de sensu” finas in sos giòvanos, su Prof. Gabriele Iannaccaro de s’Universidade Bicocca de Milano at istèrridu sa chistione a pitzu de sas limbas europeas ponende preguntas subra a cantas sunt custas e a sos problemas de comente las identificare e classificare. Jeronen Darquennes de s’Universidade Namur at ispiegadu su bisòngiu de colare dae sa pràtica a sa teoria e a su brincu a s’imbesse. “Su bilinguismu est una resursa manna” est istadu su parre de Antonella Sorace de s’Universidade de Edimburgo cun raighinas in sa bidda de Putumajore- “ca in sos istudios nostros amus notadu chi unu pipiu bilingue resorvet mègius sos problemas ca tenet fintzas sa possibilidade prus arta de propònnere prus de una solutzione, cosa custa chi l’at a agiudare finas cando at a èssere mannu”. A pustis b’at àpidu sa relata de duos dotzentes friulanos: Federico Vicario at faeddadu de sas retes europeas de sas limbas regionales e Giovanni Frau at sighidu narende chi in Itàlia s’atinu e atentu pro sas limbas de minoria est galu dèbile. “Bastat a castiare chi in sos ditzionàrios de limba italiana- at congruidu su catedraticu de limba romanza in Udine- non b’at galu sa presèntzia de su sintagma <polìtica linguìstica>”. A merie Alessandro Mongili de s’Universidade de Casteddu, Enrico Chessa de s’Universidade Autònoma de Bartzellona, Mauro Maxia de s’Universidade de Tàtari e Vittorio Dell’Aquila de su Tzentru de Istùdios Linguìsticos pro s’Europa coordinados dae su giornalista Zuannefrantziscu Pintore ant faeddadu de sa situatzione sotziolinguìstica in Sardigna, cun sa dibata cun su pùblicu chi at pertocadu a su sardu e a sas variedades alloglotas presentes in s’ìsula. S’incràs, a pustis de s’interventu de sa Romano de su Dipartimentu de sos Afàrios Regionales a pitzu de su dinari de sa 482 chi comente est istadu giai naradu at a èssere pagu a beru, b’at àpidu unu cuadru ampru de sas minorias in Itàlia cun sa presèntzia de Fabio Chiocchetti in rapresentàntzia de su ladinu in provìntzia de Trento e Ingrid Runggaldier pro su ladinu in provìntzia de Bolzano e de Bruna Dorbolò pro sos islovenos in Friuli. A tocadu su coro de sa gente s’interventu allutadu de Eva Rizzin de sa Federatzione Rom Sinti Insieme, isprigu de una discriminatzione chi giumpat sas làcanas linguìsticas e tocat su deretu de s’òmine in sa totalidade sua. A pustis Carlo Zoli at faeddadu de sos istrumentos informàticos comente ausìliu in sa pianificatzione linguìstica mustrende tecnologias che a su T9 pro sos telefoneddos in limba de minoria o s’impreu de curretores ortogràficos. At serradu su mangianu Marco Stolfo chi at contadu de sa realidade de su Friuli Venezia Giulia. A sero Diego Corraine, Roberto Bolognesi, Micheli Pinna, Giulio Paulis e Mariantonietta Piga coordinados dae Prof. Maurizio Virdis ant faeddadu de Limbàgiu istandard e de sas atividades de sos isportellos provintziales. A serrare totu canta sa cunferèntzia in domìniga, sa relata de sos operadores de s’Isportellu Linguìsticu Regionale, coordinados e ghiados dae su Diretore de su servìtziu Limba Sarda de sa Regione Giuseppe Corongiu. Maria Giuseppa Cossu at mustradu in generale totu su traballu fatu dae s’Ufìtziu, Cristiano Becciu at iscaretzidu sos sèberos lessicales e Michele Ladu cussos chi atenent a sa morfologia mentras Cristina Mulas at faeddau de su limbàgiu tècnicu-amministrativu. Sos funtzionàrios de s’Agentzia de sas Intradas ant presentadu sa bortadura in sardu de s’Annuàriu de su contribuente chi est agradèssidu meda non petzi in Sardigna ma finas in Terramanna dae sardos e nono. Bene meda sunt andados sos laboratòrios temàticos a sos cales ant leadu parte su mundu de s’iscola, cussu de sos medios massivos e de su tzìnema, cussos de sos isportellos linguìsticos e de sa literadura chi ant bogadu a pìgiu problemas e propostas noas pro amparare sa limba sarda in onni logu e cuntestu.                                             
|